Sau một năm kể từ khi Mỹ công bố chính sách thuế đối ứng quy mô lớn, nền kinh tế nước này đã trải qua nhiều biến động đáng chú ý. Chính sách được triển khai từ tháng 4/2025 với mục tiêu bảo vệ sản xuất nội địa và tái cân bằng thương mại. Tuy nhiên, thực tế cho thấy bức tranh kinh tế Mỹ không chỉ có gam màu sáng mà còn tồn tại nhiều hệ lụy đáng cân nhắc.
Bức tranh tích cực: Giảm thâm hụt, tăng thu ngân sách
Một trong những kết quả rõ ràng nhất của chính sách thuế đối ứng là sự cải thiện trong cán cân thương mại. Theo số liệu từ chính quyền Mỹ, thâm hụt thương mại hàng hóa đã giảm khoảng 24% trong giai đoạn từ tháng 4/2025 đến đầu năm 2026 so với cùng kỳ trước đó. Đặc biệt, thâm hụt với các đối tác lớn như Trung Quốc và Liên minh châu Âu giảm mạnh, lần lượt khoảng 32% và gần 40%.
Không chỉ vậy, nguồn thu ngân sách từ thuế nhập khẩu cũng tăng đáng kể. Năm 2025, các doanh nghiệp nhập khẩu đã nộp hơn 144 tỷ USD tiền thuế, gần gấp đôi so với năm trước. Đây là một trong những yếu tố giúp chính phủ Mỹ có thêm dư địa tài khóa trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động.
Bên cạnh đó, lĩnh vực sản xuất nội địa ghi nhận những tín hiệu phục hồi. Chỉ số sản xuất công nghiệp đạt mức cao nhất kể từ năm 2019, trong khi nhiều ngành như thép, ô tô, công nghệ và dược phẩm thu hút dòng vốn đầu tư mới. Mỹ thậm chí đã vươn lên trở thành một trong những quốc gia sản xuất thép hàng đầu thế giới.
Một điểm đáng chú ý khác là việc Mỹ sử dụng thuế quan như một công cụ đàm phán thương mại. Sau một năm, nước này đã đạt được hơn 20 thỏa thuận thương mại mới, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho hàng hóa nội địa.
Mặt trái: Tăng trưởng chậm lại và áp lực lạm phát
Dù đạt được một số thành tựu, nền kinh tế Mỹ cũng phải đối mặt với nhiều hệ quả tiêu cực. Trước hết là tốc độ tăng trưởng kinh tế có dấu hiệu chậm lại. GDP thực của Mỹ năm 2025 chỉ tăng khoảng 2,1%, thấp hơn mức 2,8% của năm trước đó. Tăng trưởng việc làm cũng giảm mạnh, từ 1,2% xuống còn 0,5%.
Đầu tư cũng không đạt kỳ vọng. Dòng vốn FDI chỉ tăng nhẹ khoảng 1,2%, thấp hơn đáng kể so với mức 2,7% của năm 2024. Đồng thời, đầu tư trong nước cũng giảm tốc, phản ánh tâm lý thận trọng của doanh nghiệp trong bối cảnh chính sách thương mại thiếu ổn định.
Một trong những tác động rõ ràng nhất của thuế quan là áp lực lên giá cả. Chi phí nhập khẩu tăng khiến giá hàng hóa tiêu dùng như quần áo, thực phẩm và thiết bị gia dụng leo thang. Ước tính mỗi hộ gia đình Mỹ phải gánh thêm khoảng 1.000 USD chi phí trong năm 2025 do tác động của thuế quan.
Lạm phát vì thế cũng tăng lên khoảng 3%, cao hơn so với năm trước. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sức mua của người dân, đặc biệt là nhóm thu nhập thấp.
Doanh nghiệp và thị trường chịu nhiều rủi ro
Ở cấp độ doanh nghiệp, chi phí nguyên liệu đầu vào tăng khiến nhiều ngành sản xuất mất lợi thế cạnh tranh. Một số ước tính cho thấy khoảng 100.000 việc làm đã bị ảnh hưởng tiêu cực do tác động của thuế quan.
Ngoài ra, chính sách thuế đối ứng cũng tạo ra sự bất ổn trong môi trường đầu tư. Các nhà đầu tư ngày càng thận trọng hơn khi phân bổ vốn, do lo ngại rủi ro chính sách và những thay đổi khó lường từ chính quyền. Xu hướng “Anywhere But USA” (đầu tư ở bất cứ đâu ngoài Mỹ) bắt đầu xuất hiện, phản ánh sự suy giảm niềm tin vào thị trường này.
Một yếu tố khác làm gia tăng rủi ro là các vấn đề pháp lý. Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ một số cơ sở pháp lý của chính sách thuế, buộc chính phủ phải điều chỉnh và thậm chí đối mặt với nghĩa vụ hoàn trả hàng trăm tỷ USD cho các đối tác thương mại.
Tác động dài hạn: Thay đổi cấu trúc thương mại toàn cầu
Không chỉ ảnh hưởng trong nước, chính sách thuế đối ứng của Mỹ còn làm thay đổi cấu trúc thương mại toàn cầu. Thay vì giảm nhập khẩu tổng thể, Mỹ có xu hướng chuyển dịch nguồn nhập khẩu sang các quốc gia khác. Ví dụ, nhập khẩu từ Trung Quốc giảm mạnh nhưng lại tăng từ các nước Đông Nam Á như Việt Nam và Thái Lan.
Đồng thời, các đối tác thương mại của Mỹ cũng đẩy mạnh hợp tác với nhau nhằm giảm phụ thuộc vào thị trường Mỹ. Điều này có thể làm suy giảm vai trò trung tâm của Mỹ trong hệ thống thương mại toàn cầu trong dài hạn.
Sau một năm triển khai, chính sách thuế đối ứng của Mỹ mang lại những kết quả đan xen. Ở chiều tích cực, nền kinh tế ghi nhận sự cải thiện về cán cân thương mại, tăng thu ngân sách và phục hồi một phần sản xuất nội địa. Tuy nhiên, mặt trái là tăng trưởng chậm lại, lạm phát gia tăng và môi trường đầu tư trở nên kém ổn định.
Nhìn tổng thể, thuế quan không phải là “liều thuốc thần” cho nền kinh tế Mỹ. Thay vào đó, đây là một công cụ chính sách mang tính hai mặt, có thể tạo lợi ích ngắn hạn nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro dài hạn nếu không được điều chỉnh hợp lý.